
در ديار زيباى اورامانات در نزديكى شهر پاوه (شهر هزار ماسوله ) علاوه بر جذابيت طبيعت زيبا و فرهنگ اصيل، وجود يك غار شگفت انگيز مشتاقان شاهكارهاى طبيعت را به خود فرا مى خواند. غار قورى قلعه بنا به تحقيق هاى به عمل آمده به عنوان بزرگترين غار آبى آسيا لقب گرفته است.
مردمان غرب كشور در سرزمين اعجاز و تاريخ و تمدن زيست دارند و اورامانات از آن مناطقى است كه در آن واژه هاى شگفتى، زيبايى و تاريخ را مى توان احساس و به معناى كامل درك كرد.
كرمانشاه را كه 87 كيلومتر به سمت پاوه پيش بروى به غار قورى قلعه مى رسى. اين غار شگفت انگيز چندين تالار دارد كه بازديد كننده را از چند مسير به اعماق زمين هدايت مى كند. قورى قلعه ديوان شعرى پر از استعاره هاى سنگى در دل طبيعت است. قرار گرفتن روستايى به همين نام در كنار غار، اساس وجه تسميه آن است كه گفته مى شود، شكل روستا شبيه قورى است.
عده اى نيز بر اين عقيده اند گور قلعه اى (گورگبرها) كه غير مسلمان ها در آنجا دفن شده اند، وجود دارد. به باورى ديگر «قورى قلعه» به قلعه اى گلى اطلاق مى شود كه روى تپه اى مشرف به اين روستا كه در دوران يزدگرد سوم بنا شد قرار دارد.
به هر حال قورى قلعه مكانى است زيبا و خوش آب و هوا كه چشمه اى زيبا از داخل آن مى جوشد و كشاورزى و مردمان قورى قلعه را سيراب مى كند. قورى قلعه با ?? ميليون سال قدمت تنها 30 سال از شناسايى آن مى گذرد.

على معلمى پور، كارشناس محيط زيست درباره ويژگى هاى اين غار مى گويد: منطقه قورى قلعه از نظر جغرافيايى معتدل و معمولاً 252 تا 305 روز در سال دماى بالاى صفر درجه دارد و بيشترين ميزان بارندگى در اسفند ماه است. او با بيان اين كه غار قورى قلعه بيشتر به يك تونل شبيه است مى افزايد: دماى داخل غار از 7 تا 11 درجه تخمين زده مى شود و در تمام فصول ثابت است. آب زلال داخل غار حدوداً منفى 10 درجه و هوا نيز داراى رطوبتى بين 40 تا 60 درصد است.
معلمى پور يادآور مى شود: با گشاد كردن حفره ورودى غار با انفجار و نيز اقدام هاى آماده سازى در حال حاضر حدود 500 متر كه شامل تالارهاى مريم و كوهان شتر است، قابل بازديد است.
او اذعان مى كند: هم اكنون تنها ميهمان غار، گونه كميابى از خفاش هاى نامدار به نام گوشى موشى است؛ هنوز انتهاى غار آشكار نشده و غارنوردان تا 13 كيلومتر راه هاى پرپيچ و خم و فرعى را نقشه بردارى كرده اند.
تالارهاى زيبا با رنگ هاى گوناگون و آبشارهايى از قنديل ها، آدمى را به دنيايى رويايى فرو مى برد. در تالار عروس و تالار بلور مى توان زيبايى هاى بيشترى ديد. ميله هاى خودكار آويز، پرده گوش هاى موزيكال كه با نوازش آنها صداى موسيقى برمى خيزد و قنديل هاى شفاف آويزان كه روشن شدن يك لامپ را با چند برابر منعكس مى كند، زيبايى خاص و نادرى را در مقابل ديدگان آدمى قرار مى دهد.
در تالار بلور كه عمق حوضچه آن به 14 متر مى رسد و در زمستان پرآب است گوشه اى ديگر از اين زيبايى نمايان مى شود. در قسمت هايى از غار مى توان قايق تفريحى راه انداخت و ارزش گردشگرى آن را بيشتر كرد. به گفته يكى از راهنمايان غار قورى قلعه، 25 عدد چتر واژگون به زيبايى هر چه تمام در تالار عروس قرار دارند. احتمال دارد انتهاى غار به كامياران برسد. اما نمى توان به اين گمانه زنى ها مطمئن بود.

بعد از 13 كيلومتر كه آخرين نقطه كشف شده غار است، گفته مى شود يك سنگ بزرگ مانع عبور مى شود كه در صورت برداشتن آن (كه البته زمان و هزينه مى طلبد) شايد گوشه هاى ديگرى از اعجاز الهى در اين نقطه محروم و زيبا نمايان شود.
اسدالله بيرانوند، رئيس سازمان ميراث فرهنگى، گردشگرى و صنايع دستى استان كرمانشاه نيز درباره ويژگى هاى گردشگرى اين استان تصريح مى كند: ايجاد ? مجموعه گردشگرى يكى از برنامه هايى است كه در مناطق ديدنى و توريستى سراب نيلوفر كرمانشاه، قورى قلعه پاوه، بيستون، گيلانغرب و صحنه ايجاد مى شود.
او بيان مى كند: هم اكنون ايجاد مجموعه گردشگرى در شهرستان گيلانغرب با 400 ميليون ريال اعتبار در دست اجراست و در مناطق سراب نيلوفر كرمانشاه، قورى قلعه پاوه، دربند صحنه و بيستون در دست مشاور است.
به گفته بيرانوند در منطقه قورى قلعه پاوه بحث توسعه غار و فضاى كمپينگ مطرح است كه برنامه مطالعاتى آن به اتمام رسيده است.
رئيس سازمان ميراث فرهنگى، گردشگرى و صنايع دستى استان كرمانشاه متذكر مى شود: در حال حاضر اقدام به توسعه اين غار ممكن است آب آشاميدنى روستا را به خطر بيندازد. هم اكنون نيز ساكنان قورى قلعه بعضاً اعتراض هايى دارند؛ اما ادامه فاز دوم كه 2600 متر است، آماده كردن آن براى بازديد، كمى مشكل به نظر مى رسد.

او اضافه مى كند: قرار است با استفاده از تونل شيشه اى و با عبور از تالار برزخ مسافران به آن سوى فاز اول پا گذاشته و زيبايى هاى قنديل هاى شفاف و زيبا را ببينند.
بيرانوند خاطرنشان مى كند: علاوه بر اهميت اكوتوريستى منطقه، آثارى نيز در اين غار كشف شده كه اين آثار شامل تعدادى ظرف و سكه هاى حكاكى شده است. اين آثار نشان از اقامت يا تردد انسان در زمان هاى دور به اين غار دارد.
او ادامه مى دهد: غار قورى قلعه به عنوان يكى از 7 اثر طبيعى ملى ايران به ثبت رسيده است.
بيرانوند اشاره مى كند: اين غار با توجه به جريان رودخانه اى و تونل هاى تنگ و گذرگاه هاى باريك و در مقايسه با ديگر غار هاى تونلى همچون غار «چال نخجير» دليجان، غار « كتله خور» در زنجان و غار«كلهرود» اصفهان بسيار جوان تر، فعال تر و در سازندگى و در تشكيل تزيينات آهكى از سرعت عمل بيشترى برخورداراست. به علاوه به علت پيچيدگى منحصر به فرد خود به نام «چتر واژگون» داراى ويژگى جهانى است.
او عنوان مى كند: در سال 1355 يك گروه غارشناس انگليسى و در سال 1356 گروه غارنوردان فرانسوى در صدد نفوذ به اعماق آن برآمدند كه ناموفق بودند. در سال 1368 گروه غارنوردان كانون كوهنوردى كرمانشاه تلاش خود را جهت كشف اعماق غار به عمل آوردند كه طى اجراى چند برنامه موفق به كشف درون غار و دالان هاى فرعى آن شدند.